Coronamaatregelen in het museum: “Sommige bezoekers vinden de verplichte route juist leuk”

Sinds 1 juni zijn veel Nederlandse musea weer open voor publiek, zo ook het Tilburgse TextielMuseum. We spraken met Elles van Vegchel, hoofd museumzaken, over hoe zij omgaan met de nieuwe spelregels in de coronacrisis. Dit artikel is geschreven in juli 2020 en geüpdate in oktober 2020.

 

Update! In oktober 2020, net voor de nieuwe ‘soft’ lockdown, belden we met Elles om te vragen hoe het nu ging. Benieuwd naar het verhaal? Scrol dan een stukje naar beneden tot het kopje ‘Update oktober 2020’.

Als museum in Tilburg had het TextielMuseum in de maand voor de sluiting al te kampen met weinig bezoekers. Elles vertelt: “Tilburg was echt de brandhaard van Brabant geworden, hierdoor liepen de bezoekersaantallen in de laatste maand enorm terug. En dat terwijl we een heel succesvolle modetentoonstelling hadden en net een tv-campagne hadden gelanceerd.”

Op 14 maart sloot het TextielMuseum de deuren. “In eerste instantie kon ik het gewoon niet geloven,” vertelt Elles. “We zouden nooit zomaar dicht gaan, die afspraak hebben we ook met de gemeente. Maar toen werd vanuit de overheid besloten dat alle musea half maart moesten sluiten.”

Een online museum en mondkapjes

Toch hoefden bezoekers het museum niet te missen. “We hebben een online museum gemaakt waar bezoekers tentoonstellingen konden bekijken en audiotours konden beluisteren. Ook konden mensen onze workshops thuis volgen en hebben we een kleine presentatie gemaakt in een etalage in de stad. Het is natuurlijk niet te vergelijken met een echt museumbezoek waarbij je weefmachines kunt zien denderen, maar het is een stukje zichtbaarheid.”

Om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan, werden mondkapjes in het openbaar vervoer verplicht. Het TextielMuseum speelde hier slim op in. “We zijn mondkapjes gaan verkopen in samenwerking met designer Yamuna Forzani. Zij heeft de mondkapjes ontworpen en wij hebben ze in ons lab geproduceerd. Het bleek een enorm succes, we hebben er ruim 700 verkocht!“

“Je helpt er niet alleen het museum, maar ook de ontwerper mee. Voor de ontwerpers die in ons lab werken, viel namelijk alles weg. Ze kregen geen opdrachten meer. We hebben het lab wel met beperkte capaciteit open kunnen houden zodat we hen konden bedienen, daar verdienen wij ook een beetje aan.”

 

Een museumbezoek mét maatregelen

Op 1 juni kon het museum eindelijk weer open, maar niet zonder bepaalde voorwaarden. Zo moesten er bijvoorbeeld extra maatregelen genomen worden om ervoor te zorgen dat bezoekers voldoende afstand houden. “Ons gebouw is redelijk ruim opgezet, maar er zijn bepaalde gangen waar mensen heen en terug naast elkaar lopen. Er is geen alternatief, want je kunt in ons museum geen ronde maken. Daarom hebben we een verplichte route uitgezet met een plattegrond en pijlen op de grond. Sommige vaste bezoekers vonden dit juist wel leuk, ze kwamen langs stukken die ze nog nooit hadden gezien!”

“We werken ook met tijdslots en online tickets. Verder hebben we hygiëne-zuilen neergezet, en maken we de toiletten, deurklinken, trappen en leuningen extra schoon. Op dit moment mogen er 180 mensen tegelijkertijd binnen zijn, maar de capaciteit verschilt per zaal. In sommige zalen mogen bijvoorbeeld maar 30 mensen naar binnen, dan moeten bezoekers even wachten. Op dit moment zitten we ongeveer op de helft van ons normale bezoekersaantal.”

Ontwerpers en medewerkers beschermen

“Ook staan er nu schermen bij de receptie en in het lab. Zo kan er nog steeds samengewerkt worden. Het lab is tijdelijk afgesloten geweest voor bezoekers, maar sinds 1 juli is het weer mogelijk om te kijken. We hebben wel paaltjes neergezet zodat ontwerpers rustig aan een weefgetouw kunnen werken zonder dat een bezoeker op tien centimeter afstand probeert mee te kijken.”

“Sommige van onze medewerkers zijn ouder of hebben een slechte gezondheid, daar moet je rekening mee houden. Gelukkig mogen onze vrijwilligers op de historische machines in augustus weer beginnen. Ze zijn er erg blij mee, elke week kregen we wel e-mails met de vraag of het alweer mocht.”

Hulp van de branchevereniging

Het TextielMuseum is bij het opstellen van de maatregelen geholpen door de branchevereniging. “De Nederlandse Museumvereniging heeft op basis van regels vanuit het RIVM en de overheid een protocol gemaakt voor heropening. Deze moet je als museum verplicht volgen als je open wil. Ik heb dit protocol als basis genomen en en toegepast op onze situatie.”

 

Reacties van bezoekers

“Mensen zijn heel blij dat ze weer naar buiten mogen. Ze vinden het heel leuk om weer naar het museum te gaan en waarderen wat we allemaal hebben gedaan. We krijgen veel positieve reacties. Omdat we het het financieel toch zwaar hebben, doneren mensen wat geld. Ook kopen mensen onze producten in onze online winkel.”

Elles merkt wel dat de bezoekers van het TextielMuseum zich steeds minder goed aan de regels houden. “In het begin hadden we een heel positieve ervaring, maar je merkt dat mensen langzaam weer terugvallen. Dat zien we vooral ook in onze horeca, waar mensen toch met vier mensen aan een tafeltje willen. Dat staan we natuurlijk niet toe. Voor onze medewerkers in de horeca is dat natuurlijk niet leuk, zij hebben echt een hospitality-functie. Toch is het helaas even nodig.”

 

Update oktober 2020

Het is vier uur ’s middags als we Elles aan de telefoon hebben, drie uur voor de persconferentie. “We wachten in spanning af”, vertelt Elles. Ze heeft nog een lange avond voor de boeg: “de Museumvereniging stuurt elke keer twee uur na de persconferentie een nieuw protocol, die ga ik dan meteen implementeren.”

Ze vreesde dat de horeca in het museum dicht zou gaan, een scenario dat inderdaad werkelijkheid is geworden. “Ik heb al contact gehad met onze manager horeca over een mogelijk alternatief. We denken nu aan een soort takeaway waarbij mensen iets lekkers mee naar huis kunnen nemen of in de auto kunnen nuttigen. We zijn er natuurlijk niet op ingericht, dus de vraag is of dat echt rendabel wordt, zeker als het aantal bezoekers weer verder teruglopen.”

Mondkapjes in het museum

Op het moment van schrijven geldt binnen het museum de verplichting om een mondkapje te dragen. “Het is wel gedoe, maar we doen het graag om open te kunnen blijven. Veel bezoekers dragen al een mondkapje bij binnenkomst, maar hebben ook mondkapjes beschikbaar die we kunnen aanbieden als dat nodig is.”

De medewerkers van het museum dragen ook allemaal een mondkapje. Ze hoeven niet in discussie te gaan met mensen die er geen willen dragen. “Als iemand geen mondkapje wil dragen, bijvoorbeeld door astma, hoeven ze daar geen discussie over aan te gaan. Tot nu toe is dat ook niet aan de orde geweest, vrijwel iedereen snapt het en gaat erin mee.”

Minder bezoekers en een kleine persopening

Elles merkt dat de persconferentie waar de mondkapjes werden aangekondigd een aardige impact heeft gemaakt op de bezoekers. “We zien dat het bezoek sindsdien ook minder is geworden, dat is jammer. We zaten eerst weer in een stijgende lijn met 60 tot 70% van het normale bezoek. Nu is dat toch weer teruggezakt naar 50%, terwijl we nu net een nieuwe tentoonstelling hebben”, vertelt Elles.

“Voor de opening van die tentoonstelling wilden we graag pers ontvangen, gelukkig hebben we dat binnen de regels ook kunnen doen”, zegt Elles. “We hebben geen grote bijeenkomst met borrel georganiseerd, maar zijn de hele dag de tentoonstelling rond geweest in kleine groepjes. Minder feestelijk, maar zo konden we toch een persopening organiseren.”